Het roer in eigen handen

‘Waar precies is het misgegaan?’ – een typische vraag die we elkaar tijdens onze reis al veelvuldig gesteld hebben. En nu rijst deze vraag weer, zodra we terug op Lefkas aankomen. Dit keer met een spiksplinternieuwe boot, maar waar nog van alles mis mee is. Het idee: een korte stop ter voorbereiding op de tocht door de Rode Zee naar de Malediven. We strijken neer op een Taverne voor een eindevaluatie en verheugen ons in ieder geval op morgen, dan gaan we Black Moon bezoeken. Acht maanden staat ze al op de werf en dit keer zijn we drie maanden weggeweest – ons ingezet voor een zeilproject die op papier perfect leek, maar in de praktijk één groot drama bleek. Laten we maar bij het begin beginnen…

Zeilproject op papier
Het zeilproject op papier was als volgt: een zeilkennis van ons, in dit verslag Theo genaamd, zou ergens op de Middellandse Zee een tweedehands schip kopen, groot genoeg voor tien personen, en vervolgens op de Malediven een charterbedrijf opzetten. De opdrachten van Niels en mij waren drieledig: 1) de boot helpen gereedmaken voor een tocht van vijfduizend mijl én om er gasten op te laten verblijven; 2) de boot van de Middellandse Zee door o.a. de Rode Zee naar de Malediven te transporteren; 3) als vaste schipper/bemanning de charterboot onderhouden en er met gasten op de Malediven mee rondvaren.

De honorering was ook drieledig: 1) een maandelijks bedrag om ons aan boord te houden – letterlijk en figuurlijk – inclusief bootonderhoud; 2) een vast bedrag om de boot naar de Malediven te varen; 3) een percentage van iedere boeking aan gasten.

Dan nu de praktijk…
Na een uitgebreide zoektocht naar een geschikte boot heeft Theo uiteindelijk besloten een spiksplinternieuwe boot te bestellen. In eerste instantie dachten we ‘interessant!’, maar deze keuze komt met nogal wat onvoorziene consequenties: langere levertijd, hogere kosten en vooral een intensievere voorbereidingstijd. De Jeanneau Sun Oddysey 490 werd uiteindelijk vier weken later dan gepland opgeleverd en blijkbaar is zo’n schip dan bij lange na nog niet gereed om ermee te varen. Deze moet namelijk door de desbetreffende dealers geïnstalleerd worden. Theo hield ons voor om deze commissioning met zes personen te doen – hij en zijn vrouw, de twee Jeanneau-dealers en wij twee – met zes man, zo´n twee weken werk.

Zo wordt een zeiljacht opgeleverd, volledig in plastic folie verpakt en alles moet nog geïnstalleerd worden

Maar bij aankomst in Frankrijk zijn er helemaal geen dealers. Het hek van de werf wordt achter ons gesloten en stap voor stap worden onze grenzen overschreden. Midden in een hittegolf maken we dagen van twaalf uur. ‘We’ zijn voornamelijk Niels ik, want Theo zit merendeel binnen aan zijn laptop voor zijn IT-bedrijf en zijn vrouw aan de telefoon met hun twee kinderen. En die twee dealers? Die zijn nooit gekomen.

Ter verduidelijking: vanaf de dag van aankomst zijn we allemaal aan boord ingetrokken – zelfs het plastic moest nog van de matrassen afgehaald worden, zo nieuw! Maar het resulteert in een ‘verbouwen met de winkel open’, zeg maar. Koken, slapen, klussen, continue rommel maken, opruimen, alles loopt door elkaar. En om het nog erger te maken: de twee kinderen zijn na een week ook nog aan boord gekomen. Nu liggen er vier mensen binnen te vegeteren, terwijl Niels en ik het zware werk doen – letterlijk voor spek en bonen, want zo´n intensieve klus was niet de deal. We sturen dus maar een extra factuur ter compensatie…

Klussen tijdens een hittegolf

De installatie
Een greep uit de installatie (plus vreemde gesprekken): Onderwaterschip: schuren, schilderen, gaten boren en zeekranen plaatsen – prima. Of we ook “even” een boeg- en hekschroef kunnen inbouwen… ´Uh, hoe dan?´ Mast horizontaal en vervolgens staand tuigen – Niels: ´Er zit een knik in de mast´, Theo: ´Oh dat trekt tijdens het zeilen vanzelf wel recht.´ Een spiksplinternieuwe radardome van 1.500 euro installeren – of we ook even een camera van 15 euro erop kunnen monteren. ´Serieus?!´

En bij iedere handeling komt Theo met de vraag: ‘Weet je wel zeker dat het zo moet? Wacht, ik vraag het even aan Chat-GPT!’ En natuurlijk komt Chat-GPT met een andere ideeën, waardoor de klus uitgesteld of zelfs helemaal opnieuw gedaan moet worden. Zo vaak dat we er gek van worden en Niels antwoordt: ‘Heeft Chat-GPT zelf ooit een boot gehad? Nee? Nou, dan doen we het alsnog op mijn manier!’

Iedere dag vraag ik naar de status van bijboot, buiskap en zonnetent. Antwoord: ´Daar is momenteel geen geld voor…´ ´Dus je verwacht van ons dat we een tocht van vijfduizend mijl afleggen, volledig blootgesteld aan de elementen? Ook zonnepanelen, airco, generator en watermaker komen op de lijst van 2026 te staan. En noodvuurpijlen? Theo: ´Dat is zó ouderwets, er is internet (Starlink) aan boord!´

Geen plan B
Na vier lange weken is de boot nog bij lange na niet af. En de tijd om, via de Middellandse Zee, de Rode Zee, de Golf van Aden en de Arabische Zee, voor oktober op de Malediven aan te komen begint te dringen. Op mijn vraag ‘Wat is plan B?’ reageert Theo: ‘Er is geen plan B en komt geen plan B!’ Op Niels’ opmerking ‘Heb je die recente aanslagen op de Rode Zee gezien?’ wordt enkel gereageerd: ‘Oh ja, we moeten de drone nog instellen voor plaatjes op Instagram.’ Op ons voorstel qua route met mogelijke schuilhavens en -baaien wordt woestijndroog gezegd: ‘Jullie mogen nergens stoppen, want dat wordt niet door de verzekering gedekt.’ Conclusie: hij verwacht nu dat we duizenden mijlen non-stop door een hoog risicogebied afleggen – met een boot die niet af is en waar nog geen enkele mijl mee gevaren is…

Twee dagen voor vertrek zijn de buiskap, zonnetent en bijboot toch nog aangekomen

Geen testvaart
Met letterlijk nul motoruren en nul zeemijlen op het log vertrekken we vanuit Port Napoleon in Frankrijk voor een duizend mijl naar Lefkas in Griekenland, want anders zitten we hier nog weken langer gevangen. Eén troost: zeilmaatje Eefje stapt op als crew – voor de ervaring en om te helpen met koken, schoonmaken, zeilen, vergezellen tijdens de nachtwachtjes en onverwachts ook voor de mentale ondersteuning. Vanwege een kromme mast, slappe verstagingen, een haperende autopilot en een olielekkende motor, besluiten we het rustig aan te doen – op ons eigen tempo. We stoppen op Corsica, Sardinië en Sicilië om daar vanachter anker alle systemen te controleren en de vervolgroute te plannen. We sturen Theo dagelijks een nieuwe issue voor op de klussenlijst op Lefkas.

Dankzij het gezelschap van Eefje wordt het toch nog een fijne overtocht. Tijdens een volle maan delen we persoonlijke verhalen om te reflecteren – het zijn van die nachten waarin je alles velen malen helder ziet. We evalueren de afgelopen periode en schrijven scenario’s uit voor bij aankomst. Tussendoor redden we nog een schildpad die verstrikt is geraakt in oude vislijnen. Tien dagen later naderen we Lefkas. Een bericht van Theo: ´We komen eraan!´ Hij en zijn gezin zullen ons onverwachts op de kade opwachten en wéér hun intrede aan boord doen. En dát is het moment waarop we zeggen: tot hier en niet verder!

V.l.n.r. Zonsondergang | routeplan doornemen | reflecteren op zee | maanopkomst

Eigen regie
De allergrootste fout die Theo heeft gemaakt? Niet zozeer het kiezen van een nieuwe boot in plaats van een opknappertje, maar zich niet realiseren dat wij schippers zijn. Oftewel: mensen van vlees en bloed, met eigen normen en waarden en een eigen visie – en dus geen computer of softwaresysteem die je alsmaar extra opdrachten kunt geven of even (opnieuw) kan programmeren.

Natuurlijk waren wij bereid om in alle redelijkheid de boot hier verder op Lefkas te installeren en ons netwerk aan te spreken voor een vervangende schipper. Maar we zouden niemand adviseren om met deze boot, in de huidige staat, de Rode Zee te doorkruisen – het is gewoonweg onveilig en onprofessioneel! Theo raakte zo gefrustreerd dat het gesprek al gauw escaleerde en hij nog wekenlang met schadeclaims dreigde. Dankzij advies van zeilkennissen, met juridische achtergrond, werden we al gauw gerustgesteld. Het lijkt nu dan ook met een sisser af te lopen.

Onze allergrootste fout? We zijn vanuit onze enthousiasme en opportunisme met iemand in zee gegaan, van wie we dachten dat we hem goed genoeg kenden, maar die op zakelijk niveau blijkbaar niet eenzelfde normen en waarden als wij uitdraagt. De samenwerking binnen dit project is met name geëscaleerd door zijn onvermogen aan empathie voor onze persoonlijke veiligheid, het gebrek aan financiële middelen en dus gebrekkige installatie – zelfs onze eigen arbeidskosten zijn niet volledig voldaan – en het ontbreken van duidelijke arbeidsvoorwaarden. De belangrijkste les die we hier dus uithalen: altijd het roer in eigen handen houden.

Eigen roer
We stoffen Black Moon af en laten haar na acht maanden weer te water. De Vetus-motor, die we in januari hebben onderhouden, bromt tevreden. Bovenal schrijf ik hier het slotstuk van ons boek dat in november uitkomt, met uitzicht op het mystieke Griekse berglandschap, dat als een eeuwenoude wachter rechtstreeks uit de Ionische Zee rijst – stil, krachtig en vol mythen om nog te ontdekken.

Terwijl ik dit schrijf, vaart Niels als schipper op een charterboot. Twee weken lang van elkaar gescheiden, alleen aan boord van Black Moon – ons vaste anker tijdens onze wereldreis. Trots en weemoedig kijk ik rond in de kajuit, ze is dan wel geen nieuwe boot meer, maar het is onze eigen boot én ze heeft zichzelf bewezen. En hoe! Ze is zelfs een ware tijdcapsule geworden. Aan het hoofdwant een wereldkaart uit Portugal, waarop onze wereldomzeiling nagetekend is. De mastpaal versierd met kleine molaborduursels uit de San Blas. Aan beide wanden houten tiki´s uit de Markiezen: een traditionele tiki voor goed geluk en een schildpad-tiki als verdiensten voor het oversteken van de evenaar. Ik tap een glas water uit een echte keukenkraan uit Vanuatu, omdat hij daar op dat moment nu eenmaal vervangen moest worden.

Tussen de boeken staat een pot met stenen met daarop de landen en jaartallen geschreven. Onder de tafel een bak vol schelpen, gevonden op de mooiste stranden. En een kistje vol souvenirs – gekregen, gekocht of gemaakt; om te bewaren, om te koesteren of om ooit weg te geven. Onder elk luikje, in elk hoekje en achter elk krasje schuilt een uniek verhaal.

Binnenkort in boekvorm te verkrijgen: Aarden op zee.